Blago naginjanje ka zapadu
Na glavnom pitanju, Srbija naginje ka zapadu - tek neznatno. Na skali od 1 do 10, na pitanje da li bi zemlja trebalo da gradi bliže veze sa Rusijom ili sa Evropskom unijom, 42% naginje ka EU, a 30% ka Rusiji, dok 21% radije bira neutralnost i drži se podalje od oba pola, a 7% ne zna.
To je relativna većina za Evropu, ne i utvrđena većina, a osetan neutralni blok stalno podseća da veliki deo javnosti nije pridobio nijedan pol. Još važnije, taj prosek od 42 prema 30 spaja dve grupe gotovo suprotnih stavova.
To je relativna većina za Evropu, ne i utvrđena većina, a osetan neutralni blok stalno podseća da veliki deo javnosti nije pridobio nijedan pol. Još važnije, taj prosek od 42 prema 30 spaja dve grupe gotovo suprotnih stavova.
Podela po godinama i obrazovanju
Prva podela je generacijska i obrazovna. Među građanima od 18 do 29 godina, 62% naginje ka EU, a samo 15% ka Rusiji; kod onih od 65 i više godina odnos se gotovo tačno obrće, 52% za Rusiju i 22% za EU.
Obrazovanje vuče u istom smeru - naklonost EU ide od 17% među onima sa osnovnim obrazovanjem do 60% među visokoobrazovanima - a Vojvodina je najproevropskiji region, sa 54%. Proevropska Srbija i proruska Srbija već postoje jedna uz drugu, razdvojene uglavnom godinama i obrazovanjem.
Obrazovanje vuče u istom smeru - naklonost EU ide od 17% među onima sa osnovnim obrazovanjem do 60% među visokoobrazovanima - a Vojvodina je najproevropskiji region, sa 54%. Proevropska Srbija i proruska Srbija već postoje jedna uz drugu, razdvojene uglavnom godinama i obrazovanjem.
Ista domaća linija podele
Oštrija podela je politička, i poklapa se sa linijom razdvajanja koja provejava kroz celo istraživanje. Samo 15% glasača Srpske napredne stranke (SNS) želi bliže veze sa EU, naspram 60% koji su za Rusiju; kod pristalica Studentske liste brojke su gotovo obrnute, 75% za EU i 10% za Rusiju.
Medijska podela je jednako velika: publika javnog servisa (RTS, 56% proruski) i komercijalnih kanala (Pink, Happy, Informer, 61%) snažno naginje ka Rusiji, dok oni koji prate N1 i Novu S (69% proevropski), društvene mreže (62%) i portale (58%) naginju jednako snažno ka EU.
Spoljna politika se ne doživljava kao poseban račun o interesima; vezana je za isti politički identitet - po stranci i po izvoru informisanja - koji oblikuje kako građani vide demokratiju, korupciju i sopstvene institucije.
Medijska podela je jednako velika: publika javnog servisa (RTS, 56% proruski) i komercijalnih kanala (Pink, Happy, Informer, 61%) snažno naginje ka Rusiji, dok oni koji prate N1 i Novu S (69% proevropski), društvene mreže (62%) i portale (58%) naginju jednako snažno ka EU.
Spoljna politika se ne doživljava kao poseban račun o interesima; vezana je za isti politički identitet - po stranci i po izvoru informisanja - koji oblikuje kako građani vide demokratiju, korupciju i sopstvene institucije.
Medijsko okruženje iza toga
Deo tog naginjanja nastaje uzvodno, u medijima koje ti birači gledaju. Crtin medijski monitoring najgledanijih informativnih i jutarnjih programa na televizijama sa nacionalnom frekvencijom (RTS 1, Pink, Prva i Happy) pokazuje da je u prvoj polovini 2026. Evropska unija pokrivana pretežno negativno - 84% pominjanja EU bilo je negativno, a samo 16% pozitivno - dok je Rusija prikazivana pozitivno u 88% pominjanja, a Kina u 99%.
To nije slučajno: narativi protiv EU čine 40% svih zabeleženih manipulacija o stranim akterima, gotovo tri puta više od sledeće kategorije, a glavni izvor tog sadržaja nisu strani mediji ni društvene mreže, već domaće televizije, koje ga proizvode između 67% i 79%. Publika koja u istraživanju najjače naginje protiv EU - glasači vlasti i gledaoci javnog servisa i komercijalnih kanala - upravo je ona koja tu sliku gleda iz dana u dan.
Poenta nije da televizija sama diktira mišljenje, već da anti-EU stav građana bliskih vlasti ima jasan i merljiv izvor u sadržaju koji im se nudi.
To nije slučajno: narativi protiv EU čine 40% svih zabeleženih manipulacija o stranim akterima, gotovo tri puta više od sledeće kategorije, a glavni izvor tog sadržaja nisu strani mediji ni društvene mreže, već domaće televizije, koje ga proizvode između 67% i 79%. Publika koja u istraživanju najjače naginje protiv EU - glasači vlasti i gledaoci javnog servisa i komercijalnih kanala - upravo je ona koja tu sliku gleda iz dana u dan.
Poenta nije da televizija sama diktira mišljenje, već da anti-EU stav građana bliskih vlasti ima jasan i merljiv izvor u sadržaju koji im se nudi.
Crtin monitoring medija 2026
Izveštavanje o EU pretežno negativno; o Kini i Rusiji pozitivno
Broj pominjanja u TV prilozima
ANTI
PRO
EU
566
106
ANTI 84% · PRO 16%
SAD
458
338
ANTI 58% · PRO 42%
NATO
221
14
ANTI 94% · PRO 6%
Rusija
62
447
ANTI 12% · PRO 88%
Kina
6
453
ANTI 1% · PRO 99%
Izvor: Crtin monitoring medija, 1. januar - 14. jun 2026; Uzorak: odabrani TV kanali sa nacionalnom pokrivenošću
Crtin monitoring medija 2026
Anti-EU narativi dominiraju u manipulativnom izveštavanju
Broj pominjanja u TV prilozima
EU ANTI
40%
Rusija PRO
15%
SAD ANTI
14%
NATO ANTI
10%
Kina PRO
12%
SAD PRO
9%
Izvor: Crtin monitoring medija, 1. januar - 14. jun 2026; Uzorak: odabrani TV kanali sa nacionalnom pokrivenošću
Ista slika i godinu ranije
Ista podela pojavila se i godinu ranije, na drugačije postavljeno pitanje. U istraživanju Crte iz septembra 2025, građani su pitani koji je najbolji način da Srbija zaštiti svoje nacionalne interese - i podela je bila ista.
Među glasačima vlasti, samo 5% je izabralo članstvo u EU, naspram 36% koji su bili za savez sa Rusijom i Kinom i oko polovine koja je birala neutralnost; među glasačima Studentske liste, 42% je navelo članstvo u EU, a svega 9% savez sa Rusijom i Kinom. Uz junski 2026. nalaz - 15% glasača vlasti naginje EU naspram 75% glasača Studentske liste - slika je upadljivo dosledna kroz godinu dana i kroz dva različito formulisana pitanja.
Orijentacija građanina prema svetu prati njegov domaći politički tabor, a ne obrnuto.
Među glasačima vlasti, samo 5% je izabralo članstvo u EU, naspram 36% koji su bili za savez sa Rusijom i Kinom i oko polovine koja je birala neutralnost; među glasačima Studentske liste, 42% je navelo članstvo u EU, a svega 9% savez sa Rusijom i Kinom. Uz junski 2026. nalaz - 15% glasača vlasti naginje EU naspram 75% glasača Studentske liste - slika je upadljivo dosledna kroz godinu dana i kroz dva različito formulisana pitanja.
Orijentacija građanina prema svetu prati njegov domaći politički tabor, a ne obrnuto.
Menja se sa domaćim nadmetanjem
Iz toga slede dve stvari. Prvo, proevropska relativna većina je stvarna, ali koncentrisana - najjača među mladima, obrazovanima i onom otprilike polovinom biračkog tela van vladajućeg bloka, a najslabija upravo tamo gde je domašaj vlasti i njenih medija najveći.
Proevropsko biračko telo je, drugim rečima, uglavnom isto kao prodemokratsko, antivladino - pa su evropske integracije vezane za domaće nadmetanje, a ne odvojive od njega. Drugo, pošto je orijentacija tako čvrsto vezana za politički identitet, ona se neće pomeriti na osnovu spoljnopolitičkih argumenata - pomeraće se sa širom borbom oko toga ko vlada i kome građani veruju.
Jedini zaista otvoren prostor je neutralna petina javnosti, deo koji je najmanje vezan za bilo koji tabor. Smer u kome se Srbija okreće prema svetu, na kraju, neodvojiv je od podele koju proživljava kod kuće.
Proevropsko biračko telo je, drugim rečima, uglavnom isto kao prodemokratsko, antivladino - pa su evropske integracije vezane za domaće nadmetanje, a ne odvojive od njega. Drugo, pošto je orijentacija tako čvrsto vezana za politički identitet, ona se neće pomeriti na osnovu spoljnopolitičkih argumenata - pomeraće se sa širom borbom oko toga ko vlada i kome građani veruju.
Jedini zaista otvoren prostor je neutralna petina javnosti, deo koji je najmanje vezan za bilo koji tabor. Smer u kome se Srbija okreće prema svetu, na kraju, neodvojiv je od podele koju proživljava kod kuće.
Izvor: istraživanje javnog mnjenja Crte, u saradnji sa Democracy Action Lab (Stanford CDDRL); terensku realizaciju obavila je agencija Pulse Research. Licem u lice (CAPI), n=2324, reprezentativan uzorak punoletnog stanovništva Srbije (bez KiM), 10-24. jun 2026, margina greške ±2,08%. Poređenje o zaštiti nacionalnih interesa, po biračkim grupama, potiče iz istraživanja Crte iz septembra 2025. (CATI, n=2020) - grafikon koji se trenutno nalazi na stranici Javno mnjenje. Medijski nalazi potiču iz Crtinog medijskog monitoringa televizija sa nacionalnom frekvencijom (RTS 1, Pink, Prva, Happy), 1. januar - 14. jun 2026, n=5.384 pominjanja stranih aktera.
